LAW3008 กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา 2 S/2551

การสอบไล่ภาคฤดูร้อน ปีการศึกษา 2551

ข้อสอบกระบวนวิชา LAW 3008 กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา 2

คำแนะนำ ข้อสอบเป็นอัตนัยล้วน มี 4 ข้อ (คะแนนเต็มข้อละ 25 คะแนน)

ข้อ 1 ธนาคารสยาม จำกัด ฟ้องขอให้ลงโทษนายทรงสิทธิ์จำเลย ฐานปลอมตั๋วเงิน ใช้ตั๋วเงินปลอมและฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265, 268 และ 341 (เฉพาะความผิดฐานฉ้อโกงตามมาตรา 341 เป็นความผิดต่อส่วนตัว) โดยฟ้องถูกต้องตามกฎหมายทุกประการ ศาลมีคำสั่งให้นัดไต่สวนมูลฟ้องในวันที่ 9 กรกฎาคม 2551 เวลา 9.00 น. โจทก์ทราบวันนัดแล้ว เจ้าพนักงานศาลปิดหมายนัดไต่สวนมูลฟ้องและสำเนาคำฟ้องที่บ้านจำเลยเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2551 ซึ่งโจทก์ได้ทราบวันปิดหมายดังกล่าวแล้ว ถึงวันนัดไต่สวนมูลฟ้องทนายจำเลยไปศาล ทนายโจทก์เห็นว่าการส่งหมายนัดและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยยังไม่มีผลตามกฎหมายโจทก์และทนายโจทก์จึงไม่ไปศาล ศาลจึงมีคำพิพากษายกฟ้อง

ต่อมาในวันที่ 29 กรกฎาคม 2551 พนักงานอัยการได้ยื่นฟ้องนายทรงสิทธิ์ในความผิดเรื่องเดียวกัน และข้อหาเดียวกันต่อศาลอีก ศาลมีคำสั่งไม่รับฟ้องทุกฐานความผิด

ดังนี้ คำพิพากษายกฟ้องและคำสั่งไม่รับฟ้องของศาลชอบหรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

มาตรา 166 ถ้าโจทก์ไม่มาตามกำหนดนัด ให้ศาลยกฟ้องเสีย แต่ถ้าศาลเห็นว่ามีเหตุสมควรจึงมาไม่ได้ จะสั่งเลื่อนคดีไปก็ได้

คดีที่ศาลได้ยกฟ้องดังกล่าวแล้ว ถ้าโจทก์มาร้องภายในสิบห้าวัน นับแต่วันศาลยกฟ้องนั้น โดยแสดงให้ศาลเห็นได้ว่ามีเหตุสมควรจึงมาไม่ได้ ก็ให้ศาลยกคดีนั้นขึ้นไต่สวนมูลฟ้องใหม่

ในคดีที่ศาลยกฟ้องดังกล่าวแล้ว จะฟ้องจำเลยในเรื่องเดียวกันนั้นอีกไม่ได้ แต่ถ้าศาลยกฟ้องเช่นนี้ในคดีซึ่งราษฎรเท่านั้นเป็นโจทก์ ไม่ตัดอำนาจพนักงานอัยการฟ้องคดีนั้นอีก เว้นแต่จะเป็นคดีความผิดต่อส่วนตัว

วินิจฉัย

ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยประการแรกมีว่า คำพิพากษายกฟ้องของศาลชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่า ตามบทบัญญัติมาตรา 166 วรรคแรก ได้กำหนด

หน้าที่ของโจทก์ไว้ว่า “ในวันไต่สวนมูลฟ้องโจทก์จะต้องมาศาลตามกำหนดนัด มิฉะนั้นก็ให้ศาลยกฟ้องเสีย เว้นแต่จะมีเหตุสมควร ศาลจึงจะเลื่อนคดี

ไป” จากบทบัญญัติดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงเจตนารมณ์ของกฎหมายที่จะเร่งรัดการดำเนินกระบวนพิจารณาให้เป็นไปโดยสะดวกและรวดเร็วมิให้มีการประวิงคดี จึงกำหนดมาตรการดังกล่าวเพื่อให้โจทก์ปฏิบัติตามโดยเคร่งครัด มิฉะนั้นย่อมเสี่ยงต่อการที่จะถูกยกฟ้อง อันเป็นผลเสียต่อคดีของโจทก์เอง ซึ่งข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า ศาลมีคำสั่งให้นัดไต่สวนมูลฟ้อง ในวันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2551 เวลา 9.00 น. และโจทก์ก็ทราบนัดโดยชอบแล้ว กรณีเช่นนี้ โจทก์ก็มีหน้าที่ต้องไปศาลตามกำหนดนัด แต่กลับไม่มีผู้ใดมาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้องหรือขอเลื่อนคดี

ถึงแม้จะปรากกข้อเท็จจริงว่า การส่งหมายนัดและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยโดยวิธีปิดหมายยังไม่มีผลใช้ได้ตามกฎหมายก็หาทำให้โจทก์หมดหน้าที่ที่จะต้องไปศาลตามกำหนดนัดไม่ เมื่อโจทก์และทนายโจทก์ไม่มาศาล การที่ศาลพิพากษายกฟ้องจึงชอบแล้ว (ฎ. 2085/2547)

ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยประการต่อมามีว่า คำสั่งไม่รับฟ้องของศาลชอบหรือไม่ เห็นว่า ตามมาตรา 166 วรรคสาม บัญญัติว่า “ในคดีที่ศาลยกฟ้องดังกล่าวแล้ว จะฟ้องจำเลยในเรื่องเดียวกันนั้นอีกไม่ได้ แต่ถ้าศาลยกฟ้องเช่นนี้ในคดีซึ่งราษฎรเท่านั้นเป็นโจทก์ ไม่ตัดอำนาจพนักงานอัยการฟ้องคดีนั้นอีก เว้นแต่จะเป็นคดีความผิดต่อส่วนตัว” ซึ่งตามข้อเท็จจริงดังกล่าวการที่ธนาคารสยาม จำกัด ซึ่งถือว่าเป็นราษฎรเป็นโจทก์ยื่นฟ้องนายทรงสิทธิ์เป็นจำเลยในความผิด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265 มาตรา 268 และมาตรา 341 และศาลยกฟ้อง ปัญหาจึงมีว่า เมื่อพนักงานอัยการได้ยื่นฟ้องนายทรงสิทธิ์ในความผิดเรื่องเดียวกันและข้อหาเดียวกันต่อศาลอีก ความผิดฐานใดจะฟ้องนายทรงสิทธิ์ได้อีก ซึ่งแยกพิจารณาดังนี้

ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265 และมาตรา 268 ไม่ใช่ความผิดต่อส่วนตัวศาลยกฟ้องเช่นนี้ในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ ไม่ตัดอำนาจพนักงานอัยการฟ้องคดีนั้นอีก พนักงานอัยการจึงมีอำนาจฟ้องนายทรงสิทธิ์ได้อีก ที่ศาลมีคำสั่งไม่รับฟ้อง 2 ฐานนี้จึงไม่ชอบ

ส่วนความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 เป็นความผิดต่อส่วนตัว เมื่อศาลยกฟ้องเช่นนี้ในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ จึงตัดอำนาจพนักงานอัยการ พนักงานอัยการจึงไม่มีอำนาจฟ้องนายทรงสิทธิ์อีก ที่ศาลมีคำสั่งไม่รับฟ้องในฐานความผิดนี้จึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว

สรุป คำพิพากษายกฟ้องของศาลชอบด้วยกฎหมายแล้ว ส่วนคำสั่งไม่รับฟ้องความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265 และมาตรา 268 ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และคำสั่งไม่รับฟ้องในความผิด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 ชอบด้วยกฎหมายแล้ว

ข้อ 2 คดีอาญาเรื่องหนึ่ง พนักงานอัยการโจทก์ฟ้องว่านายเจษฎากระทำความผิดฐานลักทรัพย์หรือรับของโจร ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 334 หรือมาตรา 357 วรรคแรก โดยพนักงานอัยการโจทก์บรรยายฟ้องว่ามีคนร้ายลักรถยนต์ของผู้เสียหายไป ต่อมาเจ้าพนักงานตำรวจจับนายเจษฎาได้พร้อมด้วยรถยนต์ของกลาง ทั้งนี้โดยนายเจษฎาเป็นผู้ลักทรัพย์นั้นมาหรือรับทรัพย์นั้นไว้โดยรู้ว่าเป็นทรัพย์ที่ได้มาจากการกระทำผิดกฎหมาย (ฟ้องสมบูรณ์ตามกฎหมายทุกประการ)

ในชั้นพิจารณา นายเจษฎาจำเลยให้การรับสารภาพว่าได้กระทำความผิดตามฟ้อง ขอให้ศาลปราณีลดโทษให้ด้วย โจทก์แถลงว่าไม่ติดใจสืบพยาน เช่นนี้ ศาลจะพิพากษาหรือสั่งอย่างไร เพราะเหตุใด

หมายเหตุ ความผิดฐานลักทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 334 ระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี และปรับไม่กินหกพันบาท

ความผิดฐานรับของโจรตามประมวลกฎหมายอาญา ตามมาตรา 357 วรรคแรก ระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปีหรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ

ธงคำตอบ

มาตรา 176 ในชั้นพิจารณาถ้าจำเลยให้การรับสารภาพตามฟ้อง ศาลจะพิพากษาโดยไม่สืบพยานหลักฐานต่อไปก็ได้ เว้นแต่คดีที่มีข้อหาในความผิดซึ่งจำเลยรับสารภาพนั้น กฎหมายกำหนดอัตราโทษอย่างต่ำไว้ให้จำคุกตั้งแต่ห้าปีขึ้นไป หรือโทษสถานที่หนักกว่านั้น ศาลต้องฟังพยานโจทก์จนกว่าจะพอใจว่าจำเลยได้กระทำผิดจริง

ในคดีที่มีจำเลยหลายคน และจำเลยบางคนรับสารภาพ เมื่อศาลเห็นสมควรจะสั่งจำหน่ายคดี สำหรับจำเลยที่ปฏิเสธเพื่อให้โจทก์ฟ้องจำเลยที่ปฏิเสธนั้น เป็นคดีใหม่ภายในเวลาที่ศาลกำหนดก็ได้

วินิจฉัย

ในกรณีที่คำรับสารภาพของจำเลยไม่ชัดเจนพอที่ฟังได้ว่า จำเลยรับสารภาพว่าได้กระทำความผิดฐานใด กรณีเช่นนี้จะลงโทษจำเลยไม่ได้ เป็นหน้าที่โจทก์ที่ต้องนำสืบว่าจำเลยกระทำความผิดฐานใด หากโจทก์ไม่ประสงค์จะนำสืบต่อไป ศาลก็ต้องพิพากษายกฟ้อง (ฎ. 6742/2548, ฎ. 758/2534)

ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยมีว่า ศาลจะพิพากษาหรือสั่งอย่างไร เห็นว่า พนักงานอัยการโจทก์ฟ้องว่าจำเลยกระทำความผิดฐานลักทรัพย์หรือรับของโจร นายเจษฎาจำเลยให้การรับสารภาพว่าได้กระทำความผิดตามฟ้อง คำให้การของจำเลยดังกล่าว นี้ยังไม่ชัดเจนพอที่ฟังได้ว่า จำเลยรับสารภาพว่าได้กระทำความผิดฐานใดระหว่างลักทรัพย์หรือรับของโจร ในกรณีเช่นนี้ โจทก์ยังต้องสืบพยานให้ได้ความถึงการกระทำความผิดของจำเลย แต่เมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่าโจทก์ไม่ประสงค์จะนำสืบพยานต่อไป ศาลจึงพิพากษาลงโทษจำเลยในความผิดฐานใดไม่ได้ ศาลต้องพิพากษายกฟ้อง (ฎ. 711/2528 , ฎ. 3866/2531 , ฎ. 158/2534)

สรุป ศาลจะต้องยกฟ้อง

ข้อ 3 โจทก์บรรยายฟ้องและมีคำขอให้ลงโทษจำเลยฐานยักยอก ข้อเท็จจริงจากการสืบพยานได้ความว่า จำเลยกระทำผิดฐานวิ่งราวทรัพย์ และจำเลยไม่ได้หลงต่อสู้

ดังนี้ ศาลจะพิพากษาลงโทษจำเลยในความผิดฐานใดได้หรือไม่ เพียงใด

หมายเหตุ ความผิดฐานลักทรัพย์ ระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี และปรับไม่เกินหกพันบาท

ความผิดฐานยักยอก ระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ความผิดฐานวิ่งราวทรัพย์ ระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท

ธงคำตอบ

มาตรา 192 วรรคแรก วรรคสองและวรรคสาม ห้ามมิให้พิพากษา หรือสั่งเกินคำขอ หรือที่มิได้กล่าวในฟ้อง

ถ้าศาลเห็นว่าข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในการพิจารณาแตกต่างกับข้อเท็จจริงดังที่กล่าวในฟ้อง ให้ศาลยกฟ้องคดีนั้น เว้นแต่ข้อแตกต่างนั้นมิใช่ในข้อสาระสำคัญและทั้งจำเลยมิได้หลงต่อสู้ ศาลจะลงโทษจำเลยตามข้อเท็จจริงที่ได้ความนั้นก็ได้

ในกรณีที่ข้อแตกต่างนั้นเป็นเพียงรายละเอียด เช่น เกี่ยวกับเวลาหรือสถานที่กระทำความผิดหรือต่างกันระหว่างการกระทำผิดฐานลักทรัพย์ กรรโชก รีดเอาทรัพย์ ฉ้อโกง โกงเจ้าหนี้ ยักยอก รับของโจร และทำให้เสียทรัพย์ หรือต่างกันระหว่างการกระทำผิดโดยเจตนากับประมาท มิให้ถือว่าต่างกันในข้อสาระสำคัญทั้งนี้มิให้ถือว่าข้อที่พิจารณาได้ความนั้นเป็นเรื่องเกินคำขอหรือเป็นเรื่องที่โจทก์ไม่ประสงค์ให้ลงโทษ เว้นแต่จะปรากฏแก่ศาลว่าการที่ฟ้องผิดไปเป็นเหตุให้จำเลยหลงต่อสู้ แต่ทั้งนี้ศาลจะลงโทษจำเลยเกินอัตราโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดที่โจทก์ฟ้องไม่ได้

วินิจฉัย

ตามมาตรา 192 วรรคสอง ได้กำหนดหลักเกณฑ์ไว้ว่า ถ้าศาลเห็นว่าข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในการพิจารณาแตกต่างกับข้อเท็จจริงที่กล่าวในฟ้อง โดยหลักให้ศาลยกฟ้องคดีนั้น เว้นแต่ข้อแตกต่างนั้นมิใช่ในข้อสาระสำคัญ และจำเลยมิได้หลงต่อสู้ ในกรณีเช่นนี้ ศาลจะลงโทษจำเลยตามข้อเท็จจริงที่ได้ความนั้นก็ได้

ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยมีว่า ศาลจะลงโทษจำเลยในความผิดฐานใดได้หรือไม่เพียงใด เห็นว่า การที่โจทก์บรรยายฟ้อง และมีคำขอให้ลงโทษจำเลยฐานยักยอก ข้อเท็จจริงจากการสืบพยานได้ความว่า จำเลยกระทำความผิดฐานวิ่งราวทรัพย์ จึงเป็นกรณีที่ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในการพิจารณาแตกต่างจากข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำฟ้อง

ความผิดฐานวิ่งราวทรัพย์ที่พิจารณาได้ความ เป็นการลักทรัพย์โดยฉกฉวยเอาซึ่งหน้า เมื่อความผิดฐานยักยอกกับความผิดฐานลักทรัพย์ถือว่าเป็นข้อแตกต่างที่มิใช่ข้อสาระสำคัญ ดังนั้น ระหว่างความผิดฐานยักยอกกับความผิดฐานวิ่งราวทรัพย์จึงถือว่าเป็นข้อแตกต่างที่ไม่ใช่สาระสำคัญเช่นเดียวกัน เมื่อจำเลยไม่ได้หลงต่อสู้ ศาลจึงพิพากษาลงโทษจำเลยฐานวิ่งราวทรัพย์ ตามที่พิจารณาได้ความได้ ตามมาตรา 192 วรรคสอง

แต่อย่างไรก็ดี ตามมาตรา 192 วรรคสาม ห้ามมิให้ศาลพิพากษาลงโทษจำเลยเกินอัตราโทษของฐานความผิดที่ฟ้อง เมื่อความผิดฐานยักยอกที่ฟ้องมีอัตราโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 6,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลจึงพิพากษาลงโทษจำเลยเกินกว่ากำหนดดังกล่าวไม่ได้

ดังนั้นกรณีนี้ศาลจึงต้องพิพากษาลงโทษจำเลยฐานวิ่งราวทรัพย์ แต่ลงโทษจำเลยได้เพียงจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 6,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

สรุป ศาลต้องพิพากษาลงโทษจำเลยฐานวิ่งราวทรัพย์ แต่ลงโทษจำเลยได้เพียงจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 6,000 บาท หรืออทั้งจำทั้งปรับ

ข้อ 4 พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยฐานลักทรัพย์ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 334 ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 334 ลงโทษจำคุก 6 เดือน โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้ให้มีกำหนด 1 ปี โจทก์อุทธรณ์ขอให้ศาลพิพากษาลงโทษจำเลยให้หนักขึ้น ส่วนจำเลยอุทธรณ์ขอให้ศาลพิพากษายกฟ้อง

ศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 334 ลงโทษจำคุก 3 เดือน โดยไม่รอการลงโทษ

ดังนี้ จำเลยจะฎีกาขอให้ศาลยกฟ้องได้หรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

มาตรา 218 ในคดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลล่างหรือเพียงแต่แก้ไขเล็กน้อย และให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินห้าปี หรือปรับหรือทั้งจำทั้งปรับแต่โทษจำคุกไม่เกินห้าปีห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง

ในคดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลล่างหรือเพียงแต่แก้ไขเล็กน้อยและให้ลงโทษจำคุกจำเลยเกินห้าปี ไม่ว่าจะมีโทษอย่างอื่นด้วยหรือไม่ ห้ามมิให้โจทก์ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง

มาตรา 219 ในคดีที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำเลยไม่เกินกำหนดที่ว่ามานี้ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง แต่ข้อห้ามนี้มิให้ใช้แก่จำเลยในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากและเพิ่มเติมโทษจำเลย

วินิจฉัย

การที่จำเลยฎีกาขอให้ศาลยกฟ้องถือเป็นฎีกาในปัญหาที่สืบเนื่องจากการที่ศาลอุทธรณ์ใช้ดุลพินิจลงโทษจำคุกจำเลย 3 เดือน ฎีกาของจำเลยจึงเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง

การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 334 ลงโทษจำคุก 6 เดือน โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 1 ปี และศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าจำเลยมีความผิด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 334 ลงโทษจำคุก 3 เดือน โดยไม่รอการลงโทษ เป็นกรณีที่ศาลอุทธรณ์เปลี่ยนโทษจำคุกที่ศาลชั้นต้นรอการลงโทษมาเป็นโทษจำคุก จึงถือว่าเป็นกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมาก จึงไม่ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ตามมาตรา 218 แต่ก็ต้องพิจารณาตามมาตรา 219 ต่อไป

เมื่อพิจารณาตามมาตรา 219 แล้วได้ความว่า การที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ต่างพิพากษาลงโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท ตามมาตรา 219 ห้ามคู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง แต่มีข้อยกเว้นให้จำเลยฎีกาปัญหาข้อเท็จจริงได้ ในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากและเพิ่มเติมโทษจำเลยด้วย

ตามปัญหาข้อเท็จจริงดังกล่าว แม้ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย แต่ก็มีเงื่อนไขให้รอการลงโทษจำคุก ซึ่งเป็นคุณแก่จำเลยมากกว่า คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ที่ลงโทษจำเลย 3 เดือน กรณีถือว่าคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นการพิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย

เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมาก และเพิ่มเติมโทษจำเลยด้วย จำเลยจึงฎีกาปัญหาข้อเท็จจริงได้ตามมาตรา 219

สรุป จำเลยฎีกาขอให้ศาลยกฟ้องได้

LAW 3008 กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา 2 1/2552

การสอบไล่ภาค 1 ปีการศึกษา 2552

ข้อสอบกระบวนวิชา LAW3008 (LA 308),(LW 309) กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา 2

คำแนะนำ ข้อสอบเป็นอัตนัยล้วน มี 4 ข้อ (คะแนนเต็มข้อละ 25 คะแนน)

ข้อ 1 นายมะม่วงร้องทุกข์กล่าวหาว่า นายมังคุดฆ่านายมันแกวบุตรชายของตนตายโดยเจตนาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288 พนักงานสอบสวนทำการสอบสวนและสรุปสำนานสั่งฟ้องนายมังคุดตามข้อกล่าวหาดังกล่าว แต่ในที่สุดพนักงานอัยการได้ยื่นฟ้องนายมังคุดเป็นจำเลยคดีแรกในข้อหากระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้นายมันแกวถึงแก่ความตายตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 291 นายมะม่วงไม่เห็นด้วย

จึงนำคดีมายื่นฟ้องนายมังคุดเป็นจำเลยต่อศาลด้วยตนเองในคดีหลังขอให้ลงโทษนายมังคุดฐานฆ่านายมันแกวตายโดยเจตนาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288 อีกคดีหนึ่ง

ให้วินิจฉัยตามประเด็นต่อไปนี้

(ก) คดีหลังที่นายมะม่วงเป็นโจทก์ยื่นฟ้องนายมังคุดเป็นจำเลยต่อศาลด้วยตนเอง ศาลจะสั่งประทับฟ้องไว้พิจารณาโดยไม่ไต่สวนมูลฟ้องก่อนได้หรือไม่

(ข) หากปรากฏว่าในการไต่สวนมูลฟ้องคดีหลัง นายมังคุดจำเลยได้นำเอกสารรายงานการตรวจศพของแพทย์มาถามค้านนายมะม่วงโจทก์เกี่ยวกับเรื่องวิถีกระสุนปืน เพื่อสนับสนุนว่าตนมิได้มีเจตนาฆ่านายมันแกว แต่นายมะม่วงโจทก์ไม่ยอมรับรองความถูกต้องของพยานเอกสารดังกล่าว นายมังคุดจำเลยจะขอส่งเอกสารดังกล่าวเป็นพยานต่อศาลได้หรือไม่

(ค) หากศาลไต่สวนมูลฟ้องคดีหลังแล้วเห็นว่าคดีมีมูล จึงให้ประทับฟ้องไว้พิจารณา นายมังคุดจำเลยจะอุทธรณ์คำสั่งคดีมีมูลต่อศาลอุทธรณ์ได้หรือไม่

ธงคำตอบ

มาตรา 162 ถ้าฟ้องถูกต้องตามกฎหมายแล้ว ให้ศาลจัดการสั่งต่อไปนี้

(1) ในคดีราษฎรเป็นโจทก์ ให้ไต่สวนมูลฟ้อง แต่ถ้าคดีนั้นพนักงานอัยการได้ฟ้องจำเลยโดยข้อหาอย่างเดียวกันด้วยแล้ว ให้จัดการตามอนุมาตรา (2)

(2) ในคดีพนักงานอัยการเป็นโจทก์ ไม่จำเป็นต้องไต่สวนมูลฟ้อง แต่ถ้าเห็นสมควรจะสั่งให้ไต่สวนมูลฟ้องก่อนก็ได้

มาตรา 165 วรรคสอง จำเลยไม่มีอำนาจนำพยานมาสืบในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง แต่ทั้งนี้ไม่เป็นการตัดสิทธิในการที่จำเลยจะมีทนายมาช่วยเหลือ

มาตรา 170 วรรคแรก คำสั่งของศาลที่ให้คดีมีมูลย่อมเด็ดขาด แต่คำสั่งที่ว่าคดีไม่มีมูลนั้นโจทก์มีอำนาจอุทธรณ์ฎีกาได้ตามบทบัญญัติว่าด้วยลักษณะอุทธรณ์ฎีกา

วินิจฉัย

(ก) ตามมาตรา 162(1) ได้กำหนดหลักเกณฑ์ไว้ว่า ในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ โดยหลักแล้วศาลต้องไต่สวนมูลฟ้องทุกคดี เว้นแต่พนักงานอัยการได้ฟ้องจำเลยโดยข้อหาอย่างเดียวกันด้วยแล้ว ต้องจัดการตามมาตรา 162(2) กล่าวคือ ไม่จำต้องไต่สวนมูลฟ้องก่อนประทับฟ้องไว้พิจารณาก็ได้

กรณีตามอุทาหรณ์ ศาลจะสั่งประทับฟ้องไว้พิจารณาโดยไม่ไต่สวนมูลฟ้องก่อนได้หรือไม่ เห็นว่า แม้พนักงานอัยการจะได้ฟ้องนายมังคุดเป็นจำเลยในคดีแรกด้วยก็ตาม แต่พนักงานอัยการได้ฟ้องนายมังคุดในข้อหากระทำโดยประมาท เป็นเหตุให้นายมันแกวถึงแก่ความตาย ตาม ป.อ. มาตรา 291 ซึ่งเป็นความผิดคนละข้อหากับคดีหลังที่นายมะม่วงเป็นโจทก์ฟ้องนายมังคุดเป็นจำเลย ขอให้ลงโทษฐานฆ่านายมันแกวตายโดยเจตนา ตาม ป.อ. มาตรา 288 กรณีนี้จึงไม่ต้องด้วยข้อยกเว้นของมาตรา 162(1) ที่ศาลจะจัดการสั่งตามอนุมาตรา (2) คือ ใช้ดุลพินิจสั่งประทับฟ้องไว้พิจารณาโดยไม่ไต่สวนมูลฟ้องก่อนได้ ดังนั้นศาลจึงอยู่ในบังคับที่ต้องจัดการสั่งตามหลักในอนุมาตรา (1) กล่าวคือ ต้องจัดการสั่งให้ไต่สวนมูลฟ้องก่อน

(ข) โดยหลักแล้ว ในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ จำเลยไม่มีสิทธินำพยานมาสืบในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง แต่ทั้งนี้ไม่ตัดสิทธิในการที่จำเลยจะมีทนายมาช่วยเหลือ ตามมาตรา 165 วรรคสอง

กรณีตามอุทาหรณ์ ในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง นายมังคุดจำเลยนำเอกสารรายงานการตรวจศพของแพทย์ มาถามค้านนายมะม่วงโจทก์เกี่ยวกับเรื่องวิถีกระสุนปืน เพื่อสนับสนุนว่าตนมิได้มีเจตนาฆ่านายมันแกว แต่นายมะม่วงโจทก์ไม่ยอมรับรองความถูกต้องของพยานหลักฐานเอกสารดังกล่าว และนายมังคุดจะขอส่งเอกสารดังกล่าวเป็นพยานต่อศาลนั้น ในกรณีเช่นนี้เท่ากับว่านายมังคุดจำเลยเรียกพยานหลักฐานของตนเข้าสืบจึงเป็นการต้องห้ามตามมาตรา 165 วรรคสอง ดังนั้นนายมังคุดจึงไม่อาจของส่งเอกสารดังกล่าวเป็นพยานต่อศาลได้ (ฎ. 6557/2539)

(ค) การที่ศาลไต่สวนมูลฟ้องคดีหลังที่นายมะม่วงเป็นโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษนายมังคุดจำเลยฐานฆ่านายมันแกวตายโดยเจตนา ตาม ป.อ. มาตรา 288 แล้วเห็นว่า คดีมีมูลให้ประทับฟ้องไว้พิจารณานั้น เห็นว่า แม้นายมังคุดจะมีฐานะเป็นจำเลยในคดีหลังแล้วก็ตาม แต่คำสั่งของศาลที่ให้คดีมีมูลเช่นว่านั้น ย่อมเป็นอันเด็ดขาดตามมาตรา 170 วรรคแรก ดังนั้นนายมังคุดจำเลยจะอุทธรณ์คำสั่งคดีมีมูลต่อศาลอุทธรณ์ไม่ได้

สรุป

(ก) ศาลจะสั่งประทับฟ้องไว้พิจารณาโดยไม่ไต่สวนมูลฟ้องก่อนไม่ได้

(ข) นายมังคุดไม่อาจขอส่งเอกสารดังกล่าวเป็นพยานหลักฐานได้

(ค) นายมังคุดจำเลยจะอุทธรณ์คำสั่งคดีมีมูลต่อศาลอุทธรณ์ไม่ได้

ข้อ 2 ให้วินิจฉัยว่า การดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นในกรณีดังต่อไปนี้ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

(ก) พนักงานอัยการโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ในความผิดฐานร่วมกันทำร้ายร่างกายผู้เสียหายจนเป็นเหตุให้รับอันตรายสาหัสตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297 จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ เมื่อถึงวันนัดสืบพยานโจทก์ จำเลยที่ 2 หลบหนี ศาลชั้นต้นให้ออกหมายจับจำเลยที่ 2 แล้วเลื่อนไปนัดสืบพยานโจทก์ในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์จำเลยที่ 1 และทนายจำเลยทั้งสองมาศาล ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์จนเสร็จ เมื่อถึงวันนัดสืบพยานจำเลย เจ้าพนักงานตำรวจจับจำเลยที่ 2 มาส่งศาล จำเลยที่ 2 แถลงไม่ติดใจซักค้านพยานโจทก์และไม่ติดใจสืบพยานจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นได้สืบพยานจำเลยที่ 1 จนเสร็จ และงดสืบพยานจำเลยที่ 2 แล้วนัดฟังคำพิพากษา

(ข) พนักงานอัยการโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยในความผิดฐานจำหน่ายยาเสพติดให้โทษในประเภท 1 ตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 66 วรรคสาม ซึ่งมีอัตราโทษประหารชีวิต ในวันนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นสอบถามจำเลยในเรื่องทนายความ จำเลยแถลงว่า ไม่ต้องการทนายความ ศาลชั้นต้นจึงได้อ่านและอธิบายฟ้องให้จำเลยฟัง จำเลยให้การรับสารภาพ ศาลชั้นต้นได้เลื่อนไปนัดสืบพยานโจทก์ประกอบคำรับสารภาพของจำเลย ในวันนัดสืบพยานโจทก์ ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์ไปจนเสร็จสิ้นและให้รอฟังคำพิพากษาในวันเดียวกันก่อนศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษา จำเลยแต่งทนายความให้เข้ามาฟังคำพิพากษาด้วย ศาลชั้นต้นจึงอ่านคำพิพากษาให้โจทก์ จำเลย และทนายจำเลยฟัง แล้วให้ลงลายชื่อไว้

ธงคำตอบ

มาตรา 172 วรรคแรก การพิจารณาและสืบพยานในศาล ให้ทำโดยเปิดเผยต่อหน้าจำเลยเว้นแต่บัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น

มาตรา 173 วรรคแรกและวรรคสอง ในคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต หรือในคดีที่จำเลยมีอายุไม่เกินสิบแปดปีในวันที่ถูกฟ้องต่อศาล ก่อนเริ่มพิจารณาให้ศาลถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีก็ให้ศาลตั้งทนายความให้

ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุกก่อนเริ่มพิจารณาให้ศาลถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีและจำเลยต้องการทนายก็ให้ศาลตั้งทนายความให้

(ก) วินิจฉัย

การสืบพยานในศาลไม่ว่าชั้นสืบพยานโจทก์ พยานร่วมหรือพยานจำเลยจะต้องกระทำโดยเปิดเผยต่อหน้าจำเลยตามมาตรา 172 วรรคแรก เว้นแต่เมื่อศาลเห็นเป็นการสมควร จะอนุญาตให้จำเลยไม่มาฟังการพิจารณาและการสืบพยานนั้นได้ตามมาตรา 172 วรรคแรก ประกอบมาตรา 172 ทวิ

ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยมีว่า การดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่า เมื่อถึงวันนัดสืบพยานโจทก์ จำเลยที่ 2 หลบหนี ศาลชั้นต้นออกหมายจับจำเลยที่ 2 แล้ว เลื่อนไปนัดสืบพยานโจทก์ เมื่อถึงวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์ จำเลยที่ 1 และทนายจำเลยทั้ง 2 มาศาลแต่ไม่มีจำเลยที่ 2 ดังนี้ การดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลจึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย แม้ว่าการสืบพยานจะได้กระทำต่อหน้าจำเลยที่ 1 แต่ก็ไม่อาจถือว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำแทนจำเลยที่ 2 เนื่องจากคดีอาญาเป็นคดีที่ต้องนำตัวจำเลยมาลงโทษ การพิจารณาต้องพิจารณาคดีต่อหน้าจำเลยแต่ละคน เมื่อต่อมาจับจำเลยที่ 2 ได้ในภายหลังกรณีเช่นนี้ ศาลก็ต้องสืบพยานโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 ที่ถูกจับได้ในภายหลังใหม่ ทั้งนี้ เพราะการสืบพยานต้องกระทำต่อหน้าจำเลยตามมาตรา 172 วรรคแรก (ฎ.1736/2550 , ฎ. 651/2549)

อนึ่ง แม้ภายหลังเจ้าพนักงานตำรวจจะจับจำเลยที่ 2 มาส่งศาล และจำเลยที่ 2 แถลงติดใจไม่ซักค้านพยานโจทก์และไม่ติดใจสืบพยานก็ไม่ทำให้การดำเนินกระบวนพิจารณาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายตั้งแต่ต้นกลับมาชอบด้วยกฎหมายได้

(ข) วินิจฉัย

ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยมีว่า การดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่า คดีนี้พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยในความผิดฐานจำหน่ายยาเสพติดให้โทษในประเภทที่ 1 ตาม พ.ร.บ. ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 66 วรรคสาม อันเป็นคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต ซึ่งตามมาตรา 173 วรรคแรก วางหลักว่า ก่อนเริ่มพิจารณาให้ศาลถามจำเลยว่า มีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีก็ให้ศาลตั้งทนายความให้ อันเป็นคนละกรณีกับวรรคสองของบทมาตราดังกล่าว ซึ่งเป็นคดีที่มีอัตราโทษจำคุกที่ศาลต้องสอบถามด้วยว่าจำเลยต้องการทนายความหรือไม่ ดังนั้น ตามมาตรา 173 วรรคแรก เมื่อจำเลยไม่มีทนายความศาลก็ต้องตั้งทนายความให้โดยไม่ต้องคำนึงว่าจำเลยจะต้องการทนายความหรือไม่ ทั้งนี้เพื่อความคุ้มครองแก่จำเลยในคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิตในการต่อสู้คดีได้อย่างเต็มที่

แต่คดีนี้ปรากฏข้อเท็จจริงเพียงว่า ศาลชั้นต้นสอบถามจำเลยในเรื่องทนายความ จำเลยแถลงว่าไม่ต้องการทนายความ ดังนี้ จึงเป็นการที่ศาลชั้นต้นเพียงแต่สอบถามจำเลยเรื่องทนายความโดยไม่ตั้งทนายความให้จำเลย แล้วดำเนินการสืบพยานโจทก์ประกอบคำรับสารภาพของจำเลยไปจนเสร็จ แม้ต่อมาจำเลยจะได้แต่งทนายความเข้ามา แต่ก็เป็นการแต่งทนายความเข้ามาในภายหลังจากที่ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์จนเสร็จแล้ว ดังนั้น จะเห็นได้ว่า ขณะที่ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ในคดีนี้ ยังไม่มีทนายความคอยช่วยเหลือในการดำเนินคดี จึงเป็นการดำเนินพิจารณาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 173 วรรคแรก (ฎ. 3133/2551)

สรุป การดำเนินกระบวนพิจารณาทั้ง (ก) และ (ข) ไม่ชอบด้วยกฎหมาย

ข้อ 3 โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่หนึ่ง จำเลยที่สอง และจำเลยที่สาม ร่วมกันปล้นทรัพย์ผู้เสียหาย ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 340 , 83 (ฟ้องถูกต้องตามกำหมายทุกประการ) แต่ทางพิจารราฟังได้ว่า จำเลยที่หนึ่งและจำเลยที่สองร่วมกันชิงทรัพย์ผู้เสียหายแล้วนำมาขายให้จำเลยที่สามโดยที่จำเลยที่สามรับซื้อทั้งที่รู้ว่าเป็นทรัพย์ที่ได้จากการกระทำความผิด อันเป็นความผิดฐานรับของโจร โดยจำเลยทั้งสามมิได้หลงต่อสู้

ดังนี้ ศาลจะพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสามได้หรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

มาตรา 192 วรรคสอง วรรคสาม และวรรคหก ถ้าศาลเห็นว่าข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในการพิจารณาแตกต่างกับข้อเท็จจริงดังที่กล่าวในฟ้อง ให้ศาลยกฟ้องคดีนั้น เว้นแต่ข้อแตกต่างนั้นมิใช่ในข้อสาระสำคัญและทั้งจำเลยมิได้หลงต่อสู้ ศาลจะลงโทษจำเลยตามข้อเท็จจริงที่ได้ความนั้นก็ได้

ในกรณีที่ข้อแตกต่างนั้นเป็นเพียงรายละเอียด เช่น เกี่ยวกับเวลาหรือสถานที่กระทำความผิดหรือต่างกันระหว่างการกระทำผิดฐานลักทรัพย์ กรรโชก รีดเอาทรัพย์ ฉ้อโกง โกงเจ้าหนี้ ยักยอก รับของโจร และทำให้เสียทรัพย์ หรือต่างกันระหว่างการกระทำผิดโดยเจตนากับประมาท มิให้ถือว่าต่างกันในข้อสาระสำคัญทั้งนี้มิให้ถือว่าข้อที่พิจารณาได้ความนั้นเป็นเรื่องเกินคำขอหรือเป็นเรื่องที่โจทก์ไม่ประสงค์ให้ลงโทษ เว้นแต่จะปรากฏแก่ศาลว่าการที่ฟ้องผิดไปเป็นเหตุให้จำเลยหลงต่อสู้ แต่ทั้งนี้ศาลจะลงโทษจำเลยเกินอัตราโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดที่โจทก์ฟ้องไม่ได้

ถ้าความผิดตามที่ฟ้องนั้นรวมการกระทำหลายอย่าง แต่ละอย่างอาจเป็นความผิดได้อยู่ในตัวเองศาลจะลงโทษจำเลยในการกระทำผิดอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่พิจารณาได้ความก็ได้

วินิจฉัย

ศาลจะพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสามได้หรือไม่ เห็นว่า ความผิดฐานปล้นทรัพย์ตามฟ้อง ย่อมรวมการกระทำความผิดฐานชิงทรัพย์ซึ่งอาจเป็นความผิดได้อยู่ในตัวเอง ดังนั้นแม้โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่หนึ่ง และจำเลยที่สองร่วมกับจำเลยที่สาม กระทำความผิดฐานร่วมกันปล้นทรัพย์ แต่ทางพิจารณาฟังได้ว่า เฉพาะจำเลยที่หนึ่ง และจำเลยที่สองเท่านั้นที่ร่วมกันชิงทรัพย์ผู้เสียหาย กรณีเช่นนี้ ศาลย่อมมีอำนาจที่จะพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสองฐานร่วมกันชิงทรัพย์ตามที่พิจารณาได้ความได้ตามมาตรา 192 วรรคหก (ฎ. 2161 / 2531)

ส่วนในกรณีของจำเลยที่สามได้ความว่า โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยที่สาม ฐานร่วมกับจำเลยที่หนึ่งและจำเลยที่สองฐานปล้นทรัพย์ แต่ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในการพิจารณาได้ความว่าจำเลยที่สามกระทำความผิดฐานรับของโจร ซึ่งถือไม่ได้ว่าข้อเท็จจริงที่ปรากฏในการพิจารณาแตกต่างกับฟ้องในข้อสาระสำคัญ เพราะการกระทำความผิดฐานปล้นทรัพย์ตามฟ้องก็เป็นการลักทรัพย์โดยร่วมกันกระทำความผิดตั้งแต่ 3 คนขึ้นไป ซึ่งความผิดฐานลักทรัพย์กับความผิดฐานรับของโจรตามมาตรา 192 วรรคสาม ถือเป็นเพียงข้อแตกต่างในรายละเอียด มิใช่ข้อแตกต่างสาระสำคัญ (ฎ. 1043 / 2535)

แต่อย่างไรก็ดี ตามบทบัญญัติมาตรา 192 วรรคสองนั้น การที่ศาลจะมีอำนาจลงโทษจำเลยตามข้อเท็จจริงที่พิจารณาได้ความนั้น นอกจากจะได้ความว่าข้อเท็จจริงที่พิจารณาได้ความแตกต่างกับข้อเท็จจริงดังที่กล่าวในฟ้องในข้อที่มิใช่สาระสำคัญแล้วยังต้องปรากฏด้วยว่าจำเลยมิได้หลงต่อสู้ด้วย ดังนั้น เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าจำเลยที่สามมิได้หลงต่อสู้ ศาลย่อมมีอำนาจพิพากษาลงโทษจำเลยที่สามฐานรับของโจรได้

สรุป ศาลพิพากษาลงโทษจำเลยที่หนึ่งและที่สองในความผิดฐานร่วมกันชิงทรัพย์ตามที่พิจารณาได้ความได้ และลงโทษจำเลยที่สามในความผิดฐานรับของโจรได้

ข้อ 4 คดีอาญาเรื่องหนึ่ง ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย 20 ปี ฐานฆ่าผู้อื่น ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาให้คู่ความฟัง เมื่อวันจันทร์ที่ 29 มกราคม 2533 และเดือนกุมภาพันธ์ 2533 มี 28 วัน

(ก) จำเลยยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำพิพากษาศาลชั้นต้น ในวันพฤหัสบดีที่ 1 มีนาคม 2533 หรือ

(ข) จำเลยยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำพิพากษาศาลชั้นต้นในวันอังคารที่ 20 กุมภาพันธ์ 2533 ศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์ของจำเลย ต่อมาวันศุกร์ที่ 23 เดือนเดียวกัน จำเลยยื่นคำร้องขอถอนอุทธรณ์ศาลชั้นต้นสั่งอนุญาต หลังจากนั้นในวันอังคารที่ 27 กุมภาพันธ์ 2533 จำเลยนำอุทธรณ์ฉบับใหม่มายื่นต่อศาลชั้นต้น โดยแถลงว่าขอถอนอุทธรณ์ฉบับแรกไปนั้นเพราะเข้าใจผิดว่าจะมีการอภัยโทษจำเลย เมื่อปรากฏว่าไม่มีการอภัยโทษ จำเลยจึงยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์คดีนี้ไม่อุทธรณ์

แต่ละกรณีดังกล่าว ศาลชั้นต้นจะสั่งอุทธรณ์ของจำเลยอย่างไร

ธงคำตอบ

มาตรา 15 วิธีพิจารณาข้อใดซึ่งประมวลกฎหมายนี้มิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะ ให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับเท่าที่พอจะใช้บังคับได้

มาตรา 198 วรรคแรก การยื่นอุทธรณ์ ให้ยื่นต่อศาลชั้นต้นในกำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งให้คู่ความฝ่ายที่อุทธรณ์ฟัง

มาตรา 202 วรรคสอง เมื่อถอนไปแล้ว ถ้าคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งมิได้อุทธรณ์คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้นย่อมเด็ดขาดเฉพาะผู้ถอน ถ้าอีกฝ่ายหนึ่งอุทธรณ์ จะเด็ดขาดต่อเมื่อคดีถึงที่สุดโดยไม่มีการแก้คำพิพากษาหรือคำสั่งศาลชั้นต้น

ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 23 แต่การขยายหรือย่นเวลาเช่นว่านี้ให้พึงทำได้ต่อเมื่อมีพฤติการพิเศษ แต่ศาลได้มีคำสั่งหรือคู่ความมีคำขอขึ้นมาก่อนสิ้นระยะเวลานั้น เว้นแต่ในกรณีที่มีเหตุสุดวิสัย

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/5 ถ้ากำหนดระยะเวลาเป็นสัปดาห์ เดือน หรือปี ให้คำนวณตามปีปฏิทิน

ถ้าระยะเวลามิได้กำหนดนับแต่วันต้นแห่งสัปดาห์ วันต้นแห่งเดือนหรือปี ระยะเวลาย่อมสิ้นสุดลงในวันก่อนหน้าจะถึงวันแห่งสัปดาห์ เดือน หรือปีสุดท้าย อันเป็นวันตรงกับวันเริ่มระยะเวลานั้น ถ้าในระยะเวลานับเป็นเดือนหรือปีนั้น ไม่มีวันตรงกันในเดือนสุดท้าย ให้ถือเอาวันสุดท้ายแห่งเดือนนั้นเป็นวันสิ้นสุดระยะเวลา

(ก) วินิจฉัย

ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยมีว่า ศาลชั้นต้นจะสั่งอุทธรณ์ของจำเลยอย่างไร เห็นว่า โดยหลักแล้ว เมื่อศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาแล้วหากคู่ความฝ่ายใดประสงค์จะอุทธรณ์คัดค้านคำพิพากษาของศาลชั้นต้น ต้องยื่นอุทธรณ์ภายในกำหนด 1 เดือน นับแต่วันอ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งให้คู่ความฝ่ายที่อุทธรณ์ฟังตามมาตรา 198 ซึ่งกำหนดระยะเวลา 1 เดือน ต้องคำนวณตามปีปฏิทิน และถ้าไม่มีวันตรงกันในเดือนสุดท้ายก็ให้ถือเอาวันสุดท้ายแห่งเดือนนั้นเป็นวันสิ้นสุดระยะเวลาตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/5 เมื่อได้ความว่า ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาให้คู่ความฟังเมื่อวันจันทร์ที่ 29 มกราคม 2533 และเดือนกุมภาพันธ์ 2533 มี 28 วัน ดังนั้น จำเลยต้องยื่นอุทธรณ์ภายในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2533 และหากจำเลยยื่นอุทธรณ์ภายในเวลากำหนดดังกล่าวไม่ทัน จำเลยต้องยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้องขอให้ขยายเวลายื่นอุทธรณ์ออกไปได้เมื่อมีพฤติการณ์พิเศษ เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัยตาม ป.วิ.พ. มาตรา 23 ประกอบมาตรา 15 แต่เมื่อได้ความว่า วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2533 เป็นวันพุธมิใช่วันหยุดราชการ กรณีจึงไม่ชอบที่ศาลชั้นต้นจะมีคำสั่งอนุญาตให้ขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ออกไปได้ จำเลยจึงไม่มีสิทธิยื่นอุทธรณ์เกิน 1 เดือน นับแต่วันที่อ่านคำพิพากษา เมื่อจำเลนยื่นอุทธรณ์ในวันที่ 1 มีนาคม 2533 ซึ่งถือว่าเกิน 1 เดือน ศาลชั้นต้นจึงต้องมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์ (ฎ. 8721/2544)

(ข) วินิจฉัย

ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยมีว่า ศาลชั้นต้นจะสั่งอุทธรณ์ของจำเลยอย่างไร เห็นว่า จำเลยยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำพิพากษาศาลชั้นต้นภายในกำหนด 1 เดือน คือวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2533 ศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์ของจำเลย ต่อมาวันที่ 23 เดือนเดียวกันจำเลยยื่นคำร้องขอถอนอุทธรณ์ ศาลชั้นต้นอนุญาต กรณีเช่นนี้ เมื่อจำเลยถอนอุทธรณ์ไปแล้ว และคู่ความอีกฝ่ายหนึ่ง (โจทก์) มิได้อุทธรณ์คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้น ย่อมเด็ดขาดเฉพาะผู้ถอน ดังนั้น จำเลยจะนำอุทธรณ์ฉบับใหม่มายื่นต่อศาลไม่ได้ ทั้งนี้แม้จะยังไม่พ้นกำหนดระยะเวลาการยื่นอุทธรณ์ก็ตาม ต้องห้ามตามมาตรา 202 วรรคสอง

สรุป ศาลชั้นต้นจะสั่งไม่รับอุทธรณ์ของจำเลยทั้ง (ก) และ (ข)

LAW3007 กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง 2 1/2549

การสอบไล่ภาค 1 ปีการศึกษา 2549

ข้อสอบกระบวนวิชา LAW 3007 กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง 2

คำแนะนำ ข้อสอบเป็นอัตนัยล้วน มี 4 ข้อ

ข้อ 1 ในคดีแพ่งเรื่องหนึ่ง ศาลชั้นต้นนัดสืบพยานโจทก์ ก่อนถึงวันนัด 2 วัน โจทก์ยื่นคำร้องขอเลื่อนคดีอ้างว่าทนายป่วย ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งไม่อนุญาตในวันนั้นเอง โจทก์ไม่ได้โต้แย้งคำสั่งแต่ประการใด ครั้นถึงวันนัดปรากฏว่าคู่ความทั้งสองฝ่ายไม่มาศาล ศาลจึงมีคำสั่งว่าคู่ความทั้งสองฝ่ายขาดนัดพิจารณาให้จำหน่ายคดีออกจากสารบบความ ดังนี้ โจทก์จะอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่ไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี และจะอุทธรณ์ในข้อจำหน่ายคดีได้หรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

มาตรา 226 ก่อนศาลชั้นต้นได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดตัดสินคดี ถ้าศาลนั้นได้มีคำสั่งอย่างใดอย่างหนึ่งนอกจากที่ระบุไว้ในมาตรา 227 และ 228

(1) ห้ามมิให้อุทธรณ์คำสั่งนั้นในระหว่างพิจารณา

(2) ถ้าคู่ความฝ่ายใดโต้แย้งคำสั่งใด ให้ศาลจดข้อโต้แย้งนั้นลงไว้ในรายงาน คู่ความที่โต้แย้งชอบที่จะอุทธรณ์คำสั่งนั้นได้ภายในกำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันที่ศาลได้มีคำพิพากษา หรือคำสั่งชี้ขาดตัดสินคดีนั้นเป็นต้นไป

เพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้ ไม่ว่าศาลจะได้มีคำสั่งให้รับคำฟ้องไว้แล้วหรือไม่ ให้ถือว่าคำสั่งอย่างใดอย่างหนึ่งของศาลนับตั้งแต่มีการยื่นคำฟ้องต่อศาลนอกจากที่ระบุไว้ในมาตรา 227 และ 228 เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา

มาตรา 227 คำสั่งของศาลชั้นต้นที่ไม่รับหรือให้คืนคำคู่ความตามมาตรา 18 หรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นตามมาตรา 24 ซึ่งทำให้คดีเสร็จไปทั้งเรื่องนั้น มิให้ถือว่าเป็นคำสั่งในระหว่างพิจารณาและให้อยู่ภายในข้อบังคับของการอุทธรณ์คำพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดตัดสินคดี

มาตรา 228 ก่อนศาลชี้ขาดตัดสินคดี ถ้าศาลมีคำสั่งอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้คือ

(1) ให้กักขัง หรือปรับไหม หรือจำขัง ผู้ใด ตามประมวลกฎหมายนี้

(2) มีคำสั่งอันเกี่ยวด้วยคำขอเพื่อคุ้มครองประโยชน์ของคู่ความในระหว่างการพิจารณา หรือมีคำสั่งอันเกี่ยวด้วยคำขอเพื่อจะบังคับคดีตามคำพิพากษาต่อไป หรือ

(3) ไม่รับหรือคืนคำคู่ความตามมาตรา 18 หรือวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นตามมาตรา 24 ซึ่งมิได้ทำให้คดีเสร็จไปทั้งเรื่อง หากเสร็จไปเฉพาะแต่ประเด็นบางข้อ

คำสั่งเช่นว่านี้ คู่ความย่อมอุทธรณ์ได้ภายในกำหนดหนึ่งเดือน นับแต่วันมีคำสั่งเป็นต้นไป

แม้ถึงว่าจะมีอุทธรณ์ในระหว่างพิจารณา ให้ศาลดำเนินคดีต่อไป และมีคำพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดตัดสินคดีนั้น แต่ถ้าในระหว่างพิจารณา คู่ความอุทธรณ์คำสั่งชนิดที่ระบุไว้ในอนุมาตรา (3) ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นว่า การกลับหรือแก้ไขคำสั่งที่คู่ความอุทธรณ์นั้นจะเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดคดี หรือวินิจฉัยชี้ขาดประเด็นข้อใดที่ศาลล่างมิได้วินิจฉัยไว้ ให้ศาลอุทธรณ์มีอำนาจทำคำสั่งให้ศาลล่างงดการพิจารณาไว้ในระหว่างอุทธรณ์ หรืองดการวินิจฉัยคดีไว้จนกว่าศาลอุทธรณ์จะได้วินิจฉัยชี้ขาดอุทธรณ์นั้น

ถ้าคู่ความมิได้อุทธรณ์คำสั่งในระหว่างพิจารณาตามที่บัญญัติไว้ในมาตรานี้ ก็ให้อุทธรณ์ได้ในเมื่อศาลพิพากษาคดีแล้วตามความในมาตรา 223

วินิจฉัย

คำสั่งของศาลที่จะถือว่าเป็นคำสั่งในระหว่างพิจารณานั้น มีหลักเกณฑ์ดังนี้

1 จะต้องเป็นคำสั่งของศาลที่สั่งก่อนชี้ขาดตัดสินหรือจำหน่ายคดี

2 เมื่อศาลสั่งไปแล้วไม่ทำให้คดีเสร็จไปจากศาล กล่าวคือ ศาลยังต้องทำคดีนั้นต่อไป

3 ไม่ใช่คำสั่งตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 227 และมาตรา 228

เมื่อเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาแล้ว คู่ความจะอุทธรณ์คำสั่งทันทีไม่ได้ ต้องโต้แย้งคัดค้านคำสั่งไว้ก่อนจึงจะเกิดสิทธิอุทธรณ์คำสั่งนั้นตามมาตรา 226 (2) ส่วนคำสั่งของศาลนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ 3 ประการนี้ไม่ถือว่าเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา จึงไม่อยู่ในบังคับที่ต้องโต้แย้งก่อนที่จะอุทธรณ์แต่ประการใด (อุทธรณ์ได้ทันที)

กรณีตามอุทาหรณ์ ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยประการแรกมีว่า โจทก์จะอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่ไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีได้หรือไม่ เห็นว่า การที่ศาลมีคำสั่งไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีถือเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณากล่าวคือ เมื่อศาลมีคำสั่งแล้วศาลยังต้องพิจารณาคดีนั้นอีกต่อไป (ไม่ทำให้คดีเสร็จไปจากศาล) เมื่อได้ความว่าโจทก์ไม่ได้โต้แย้งคำสั่งศาลไว้ อีกทั้งโจทก์ก็มีเวลาที่จะโต้แย้งถึง 2 วัน ซึ่งนับได้ว่าโจทก์มีเวลาเพียงพอที่จะโต้แย้งคำสั่งได้ กรณีเช่นนี้ เมื่อโจทก์ไม่ได้โต้แย้งคัดค้านคำสั่งเช่นว่านั้นไว้ จึงหมดสิทธิอุทธรณ์คำสั่งไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี ตามมาตรา 226 (2) ประกอบมาตรา 226 (1) (ฎ.756/2543)

ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยประการต่อมามีว่า โจทก์จะอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นในข้อจำหน่ายคดีได้หรือไม่ เห็นว่า คำสั่งจำหน่ายคดีไม่ถือว่าเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาคดี กล่าวคือ เมื่อศาลมีคำสั่งแล้วทำให้คดีเสร็จไปจากศาล กล่าวคือ ศาลไม่มีหน้าที่ต้องพิจารณาคดีนั้นอีกต่อไป กรณีเช่นนี้ โจทก์อุทธรณ์ได้ แม้โจทก์มิได้โต้แย้งคำสั่งไว้ก็ตาม เพราะคำสั่งจำหน่ายคดีไม่ใช่คำสั่งระหว่างพิจารณา ทั้งไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายว่าเป็นที่สุด หรือห้ามหรือจำกัดสิทธิในการอุทธรณ์แต่ประการใด (ฎ.1365/2530)

สรุป โจทก์จะอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่ไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีไม่ได้ แต่สามารถอุทธรณ์ในคำสั่งจำหน่ายคดีได้

ข้อ 2 โจทก์ฟ้องจำเลยให้รับผิดชำระหนี้ จำเลยให้การปฏิเสธ ศาลชั้นต้นกำหนดให้มีการชี้สองสถานระหว่างนั้น

(ก) นายสน ยื่นคำร้องเข้ามาเป็นคู่ความฝ่ายที่สามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 57(1)

(ข) โจทก์ยื่นคำร้องขอให้ศาลเรียกธนาคารกรุงสุโขทัย จำกัด มหาชน เข้ามาเป็นจำเลยร่วม ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(3) (ก)

ทั้งสองกรณีศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง ดังนี้ให้วินิจฉัยว่า นายสนและโจทก์จะอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นก่อนที่ศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาคดีได้หรือไม่ อย่างไร

ธงคำตอบ

มาตรา 18 วรรคท้าย คำสั่งของศาลที่ไม่รับหรือให้คืนคำคู่ความตามมาตรานี้ ให้อุทธรณ์และฎีกาได้ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 227 228 และ 247

มาตรา 57 บุคคลภายนอกซึ่งมิใช่คู่ความอาจเข้ามาเป็นคู่ความได้ด้วยการร้องสอด

(1) ด้วยความสมัครใจเองเพราะเห็นว่าเป็นการจำเป็นเพ่อยังให้ได้รับความรับรองคุ้มครอง หรือบังคับตามสิทธิของตนที่มีอยู่ โดยยื่นคำร้องขอต่อศาลที่คดีนั้นอยู่ในระหว่างพิจารณาหรือเมื่อตนมีสิทธิเรียกร้อง เกี่ยวเนื่องด้วยการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง โดยยื่นคำร้องขอต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีนั้น

(3) ด้วยถูกหมายเรียกให้เข้ามาในคดี (ก) ตามคำขอของคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทำเป็นคำร้องแสดงเหตุว่าตนอาจฟ้องหรือถูกคู่ความเช่นว่านั้นฟ้องตนได้ เพื่อการใช้สิทธิไล่เบี้ยหรือเพื่อใช้ค่าทดแทน ถ้าหากศาลพิจารณาให้คู่ความเช่นว่านั้นแพ้คดี