การสอบไล่ภาค 2 ปีการศึกษา 2559
ข้อสอบกระบวนวิชา LAW 4105 (LAW 4005) หลักวิชาชีพและจรรยาบรรณของนักกฎหมาย
คำแนะนำ: ข้อสอบเป็นอัตนัยล้วน มี 3 ข้อ
ข้อ 1. กฎหมายมีองค์ประกอบประการหนึ่ง คือ จัดเป็นระเบียบเรียบร้อย อยากทราบว่าองค์ประกอบข้อนี้หมายความว่าอย่างไร จงอธิบาย
ธงคำตอบ
จัดเป็นระเบียบเรียบร้อย หมายความว่า ในสมัยโรมันก่อนที่จะมีกฎหมายเป็นหมวดหมู่ โรมันค่อย ๆ พัฒนากฎหมายขึ้นมาจากสุภาษิตกฎหมาย คือ เมื่อมีข้อพิพาทกัน คู่กรณีก็ไปหาผู้ใหญ่หรือผู้ที่เคารพนับถือขอให้ช่วยตัดสิน หลักเกณฑ์ต่าง ๆ ถูกวางขึ้นจากคำตัดสินนั้น แต่หลักเกณฑ์เหล่านี้ยังไม่เป็นกฎหมาย เพราะไม่ได้จัดเป็นหมวดหมู่ จึงเรียกว่า “สุภาษิตกฎหมาย” ไปก่อน ตัวอย่างเช่น มีหนี้ต้องชำระ ผู้รับโอนไม่มีสิทธิดีกว่าผู้โอน ชาวโรมันตัดสินคดีมาเรื่อย ๆ สุภาษิตกฎหมายก็มีมากขึ้น จนในที่สุดมีการสะสางจัดเป็นหมวดหมู่ เมื่อจัดเป็นหมวดหมู่แล้ว จึงกลายเป็นกฎหมายโรมัน สำหรับประเทศที่ใช้ประมวลกฎหมายมีหลักฐานเป็นหนังสือ คือ ประมวลกฎหมายต่าง ๆ แบ่งเป็นบรรพ เป็นหมวด เป็นส่วน ส่วนกฎหมายคอมมอนลอว์นั้นก็เป็นหมวดหมู่เช่นเดียวกัน แม้จะวางหลักกฎหมายโดยคำพิพากษา แต่ตัวคำพิพากษาก็ได้รับการจัดกลุ่มว่าเป็นคำพิพากษาในคดีประเภทใด หลักกฎหมายเรื่องอะไร นอกจากนั้นประเทศคอมมอนลอว์ก็ไม่ได้ใช้กฎหมายจากคำพิพากษาอย่างเดียว แต่มีพระราชบัญญัติซึ่งจัดระเบียบเป็นหมวดเป็นส่วนเช่นเดียวกัน
ข้อ 2. นายสมหมายเป็นทนายความอยู่ที่สำนักงานสมหมายทนายความได้ทำใบปลิวแจกโดยมีข้อความว่า “สำนักงานสมหมายทนายความคิดค่าว่าความถูกที่สุดในจังหวัด เพื่อเป็นการช่วยเหลือประชาชนที่มีรายได้น้อย” เมื่อนางฟ้าใสเห็นข้อความดังกล่าว จึงตกลงให้นายสมหมายว่าความให้ตนจนชนะคดี แต่นายสมหมายได้ยึดโฉนดที่ดินของนางฟ้าใสไว้ อ้างว่าเพื่อเป็นการต่อรองให้นางฟ้าใสชำระค่าจ้างว่าความให้ตนก่อน จึงจะคืนโฉนดที่ดินให้ ดังนี้ การกระทำของนายสมหมายเป็นการประพฤติผิดมรรยาททนายความหรือไม่ เพราะเหตุใด
ธงคำตอบ
หลักกฎหมาย ข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความ พ.ศ. 2529
ข้อ 15 “กระทำการใดอันเป็นการฉ้อโกง ยักยอก หรือตระบัดสินลูกความ หรือครอบครอง หรือหน่วงเหนี่ยวเงินหรือทรัพย์สินของลูกความที่ตนได้รับมาโดยหน้าที่อันเกี่ยวข้องไว้นานเกินกว่าเหตุ โดยมิได้รับความยินยอมจากลูกความ เว้นแต่จะมีเหตุอันสมควร”
ข้อ 17 “ประกาศโฆษณาหรือยอมให้ผู้อื่นประกาศโฆษณาใด ๆ ดังต่อไปนี้
(1) อัตราค่าจ้างว่าความหรือแจ้งว่าไม่เรียกร้องค่าจ้างว่าความ เว้นแต่การประกาศโฆษณาของทนายความเกี่ยวกับการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ซึ่งดำเนินการโดยสภาทนายความเอง หรือโดยสถาบัน สมาคม องค์การ หรือส่วนราชการใดที่เกี่ยวข้อง หรือ
(2) ชื่อ คุณวุฒิ ตำแหน่ง ถิ่นที่อยู่ หรือสำนักงาน อันเป็นไปในทางโอ้อวดเป็นเชิงชักชวนให้ผู้มีอรรถคดีมาหาเพื่อเป็นทนายความว่าต่างแก้ต่างให้ เว้นแต่การแสดงชื่อ คุณวุฒิ หรืออื่น ๆ ดังกล่าวตามสมควรโดยสุภาพ”
วินิจฉัย
กรณีตามอุทาหรณ์ การที่นายสมหมายทนายความได้ทำใบปลิวแจกโดยมีข้อความว่า “สำนักงานสมหมายทนายความคิดค่าว่าความถูกที่สุดในจังหวัด เพื่อเป็นการช่วยเหลือประชาชนที่มีรายได้น้อย” นั้น ถือเป็นการประกาศโฆษณา ซึ่งประพฤติผิดมรรยาททนายความข้อ 17
และต่อมาเมื่อนางฟ้าใสเห็นข้อความดังกล่าว จึงตกลงให้นายสมหมายว่าความให้ตน จนชนะคดี แต่นายสมหมายได้ยึดโฉนดที่ดินของนางฟ้าใสไว้ โดยอ้างว่าเพื่อเป็นการต่อรองให้นางฟ้าใสชำระค่าจ้างว่าความให้ตนก่อนจึงจะคืนโฉนดที่ดินให้นั้น ถือว่านายสมหมายประพฤติผิดมรรยาททนายความข้อ 15 ฐานหน่วงเหนี่ยวทรัพย์สินของลูกความที่ตนได้รับมาโดยหน้าที่โดยไม่ได้รับความยินยอมจากลูกความ
สรุป การกระทำของนายสมหมายประพฤติผิดมรรยาททนายความข้อ 15 และข้อ 17
ข้อ 3. นายสุวัฒน์ มีบุตรสาวหนึ่งคนชื่อเด็กหญิงเป่าเปา อายุประมาณ 4 ขวบ กำลังน่ารัก ขณะวิ่งเล่นอยู่ในบ้าน มีสุนัขของนายสุนัยลอดรั้วเข้าไปในบ้าน แล้วกัดที่ใบหน้าของเด็กหญิงเป่าเปาจนมีบาดแผลฉกรรจ์หลายแห่ง เด็กหญิงเป่าเปาร้องให้เสียงดัง นายสุทรรศน์ออกมาดูเห็นสุนัขกำลังวิ่งหนีจึงถือไม้สั่งไล่ตี ขณะนั้นนายสุนัยยืนอยู่หน้าบ้านได้ร้องตะโกนห้ามไม่ให้นายสุทรรศน์ตีสุนัขตนเอง ขณะนั้นมีรถยนต์วิ่งมาด้วยความเร็วชนสุนัขของนายสุนัยถึงแก่ความตาย นายสุทรรศน์จึงบอกว่า สมน้ำหน้า แล้วรีบพาเด็กหญิงเป่าเปาไปโรงพยาบาล แพทย์เย็บบาดแผลที่ใบหน้า 10 เข็ม จากนั้นเดินทางไปสถานีตำรวจเพื่อแจ้งความเรื่องที่สุนัขกัดบุตรสาวตนเอง จึงทราบว่านายสุนัยแกล้งไปแจ้งความไว้ก่อนว่า ถูกนายสุทรรศน์พยายามทำร้ายร่างกายโดยจะใช้ไม้ตี แต่สุนัขของตนเองเห็นจึงเข้าไปช่วยตน นายสุทรรศน์จึงใช้ไม้ตีสุนัขตาย ส่วนเด็กหญิงเป่าเปานั้นได้รับบาดเจ็บเพราะวิ่งซุกซนหกล้มเอง สุนัขของตนเองไม่ได้กัดแต่อย่างใด พนักงานสอบสวนทำการสอบสวนแล้ว ตรวจดูใบชันสูตรบาดแผลของเด็กหญิงเป่าเปาก็พบว่ามีรอยถูกสุนัขกัด และตรวจซากของสุนัขพบคราบโลหิตของเด็กหญิงเป่าเปาติดอยู่ ประกอบกับมีร่องรอยการถูกรถยนต์ชนไม่ใช่เสียชีวิตจากการถูกตีแต่อย่างใด พนักงานสอบสวนสรุปสำนวนแล้วมีความเห็นสั่งไม่ฟ้องนายสุทรรศน์ แต่ให้ฟ้องนายสุนัยในข้อหากระทำความผิดฐานแจ้งข้อความอันเป็นเท็จต่อเจ้าพนักงาน และพนักงานอัยการเห็นด้วย จึงยื่นฟ้องนายสุนัยต่อศาลจังหวัดแห่งหนึ่ง ถึงวันนัดพิจารณา นายสุวัฒน์ผู้พิพากษา สอบถามข้อเท็จจริงจากคู่ความแล้วทำการไกล่เกลี่ย โดยบอกว่าตรวจสำนวนแล้วเห็นว่าพยานหลักฐานที่พนักงานอัยการโจทก์ฟ้องมานั้นเพียงพอให้รับฟังว่า นายสุนัยหรือจำเลยเป็นผู้กระทำความผิดแน่ ๆ หากไม่รับสารภาพและเยียวยาชดใช้ค่าเสียหายแก่นายสุทรรศน์อาจถูกลงโทษจำคุกสถานหนัก ขอให้นักศึกษาอธิบายว่า การกระทำของนายสุวัฒน์ผู้พิพากษาจะผิดตามประมวลจริยธรรมข้าราชการตุลาการข้อใดหรือไม่
ธงคำตอบ
หลักกฎหมาย ประมวลจริยธรรมข้าราชการตุลาการ พ.ศ. 2529
ข้อ 8 “การเปรียบเทียบหรือไกล่เกลี่ยคดีจักต้องกระทำในศาล ผู้พิพากษาพึงชี้แจงให้คู่ความทุกฝ่ายตระหนักถึงผลดีผลเสียในการดำเนินคดีต่อไป ทั้งนี้ จักต้องไม่ให้คำมั่น หรือบีบบังคับให้คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทุกฝ่ายยอมรับข้อเสนอใด ๆ หรือให้จำเลยรับสารภาพโดยไม่สมัครใจ และจักต้องไม่ทำให้คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งระแวงว่าผู้พิพากษาฝักใฝ่ช่วยเหลือคู่ความอีกฝ่ายหนึ่ง”
วินิจฉัย
กรณีตามอุทาหรณ์ การที่นายสุวัฒน์ผู้พิพากษาสอบถามข้อเท็จจริงจากคู่ความแล้วทำการไกล่เกลี่ย โดยตรวจสำนวนแล้วเห็นว่าพยานหลักฐานที่พนักงานอัยการโจทก์ฟ้องมานั้นเพียงพอให้รับฟังว่านายสุนัยหรือจำเลยเป็นผู้กระทำความผิด (ฐานแจ้งข้อความอันเป็นเท็จต่อเจ้าพนักงาน และจากการที่สุนัขของจำเลยลอดรั้วเข้าไปในบ้านของนายสุทรรศน์แล้วกัดที่ใบหน้าของเด็กหญิงเป่าเปาบุตรสาวของนายสุทรรศน์จนมีบาดแผลฉกรรจ์) หากไม่รับสารภาพและเยียวยาชดใช้ค่าเสียหายแก่นายสุทรรศน์อาจถูกลงโทษจำคุกสถานหนักนั้น การกระทำของนายสุวัฒน์ดังกล่าวเป็นการพูดจากับนายสุนัยที่เป็นจำเลยซึ่งเป็นคู่ความในคดีทำนองบีบบังคับให้นายสุนัยให้การรับสารภาพโดยไม่สมัครใจ ถือเป็นการกระทำผิดตามประมวลจริยธรรมข้าราชการตุลาการข้อ 8
สรุป การกระทำของนายสุวัฒน์ผู้พิพากษาเป็นการกระทำผิดตามประมวลจริยธรรมข้าราชการตุลาการข้อ 8
